Mikołaj Bruchrink z Szadka (XIII/XIV w.)

Ur. w Szadku. Mieszczanin, prawdopodobnie pochodzenia niemieckiego. Był notariuszem królewskim, jako poseł króla Władysława Jagiełły wyjechał do Rzymu. W 1416 r. przebywał z królem we Lwowie. W 1420 r. był członkiem poselstwu do Torunia po odbiór pieniędzy od Zakonu Krzyżackiego. Uchodził za zwolennika zacieśnienia związków z husyckimi Czechami.

 

Jan z Szadka (XV w.)

Ur. w Szadku, prawnik i dyplomata królewski. Studiował w Akademii Krakowskiej, gdzie w 1427 r. został bakałarzem sztuk wyzwolonych, w 1430 r. magistrem, a później profesorem. W latach 1434-1435 pełnił obowiązki dziekana Wydziału Sztuk Wyzwolonych. Poświecił się również studiom prawniczym, które ukończył jako magister i licencjat dekretów. Był kanonikiem katedralnym krakowskim. Jako biegły prawnik zasłużył się w dyplomacji, uczestnicząc w układach między królem czeskim Władysławem, królem węgierskim Maciejem Korwinem, a królewiczem Władysławem. Na uwagę zasługują, jego prace nad kroniką mistrza Wincentego Kadłubka, do której opracował wartościowy komentarz.

 

Jakub z Szadka (ok. 1412-1487) 

Ur. w Szadku. syn mieszczanina szadkowskiego Stanisława, zasłużony dyplomata i prawnik. Studia uniwersyteckie rozpoczął w 1428 r. razem z Janem Długoszem na Wydziale Nauk Wyzwolonych Akademii Krakowskiej, gdzie został bakałarzem (1429 r.), a później magistrem  (1432 r). W 1434 r. został dziekanem tego wydziału. Następnie przeniósł się na Wydział Prawa, na którym około 1460 r. uzyskał tytuł doktora dekretów. Jego wybitne zdolności zwróciły uwagę kardynała Zbigniewa Oleśnickiego, za którego pośrednictwem Jakub związał się ze stronnictwem Kazimierza Jagiellończyka. W 1441 r. Jakub z ramienia uniwersytetu i biskupa krakowskiego wyjechał na sobór bazylejski. 15 maja 1455 r. na sejmie piotrkowskim król za biegłość w naukach i zasługi dla Korony podniósł go do stanu szlacheckiego, a ponieważ Jakub przyjaźnił się z Długoszem, ten użyczył mu przy nobilitacji swojego herbu Wieniawa. Od 1457 r. Jakub brał udział w wielu ważnych misiach dyplomatycznych, wraz z Długoszem prowadził pertraktacje w sprawie wykupu Malborka od Krzyżaków, a także posłował do legata papieskiego we Wrocławiu w sprawie zdjęcia klątwy ze Związku Pruskiego. Jako wybitny prawnik-praktyk uczestniczył we wszystkich ważniejszych rokowaniach z Zakonem Krzyżackim. Odegrał istotną rolę podczas rokowań toruńskich w 1466 r., redagując od strony prawnej warunki pokoju, na którego mocy Polska odzyskała Pomorze. Był gorącym zwolennikiem odzyskania i włączenia do Korony Mazowsza. W 1473 r., a następnie w 1475 r. brał udział jako ekspert prawny w rokowaniach z królem węgierskim w Nowym Sączu. Po 1475 r. Jakub porzucił dyplomację by poświęcić się obowiązkom w kapitule i uniwersytetowi. W latach 1475-1476 pełnił funkcję rektora Akademii Krakowskiej. Jego zasługą jest rozbudowa Kolegium Mniejszego w tym okresie. W 1476 r. biskup krakowski powołał go na stanowisko wikariusza generalnego. Zmarł w Krakowie w wieku 75 lat.

Jan z Szadka (zm. 1517)

Ur. w Szadku, syn Prokopa (prawdopodobnie starszy brat Mikołaja z Szadka), doktor medycyny. Studiował w Akademii Krakowskiej od 1493 r. i po uzyskaniu magisterium sztuk wyzwolonych w 1499 r. był docentem tej uczelni do 1501 r. Uzyskawszy za granicą doktorat medycyny osiedlił się jako lekarz w Poznaniu, gdzie mieszkał do śmierci.

 

Mikołaj (Prokopowicz) z Szadka

 Ur. w Szadku, syn Prokopa, wszechstronny uczony zainteresowany dziejami nauki i kultury umysłowej, profesor Akademii Krakowskiej, astrolog i kaznodzieja. Nauki rozpoczął w 1501 r. w Poznaniu, następnie kontynuował je w Głogowie na Śląsku, a od 1504 r. w Akademii Krakowskiej. W 1508 r. uzyskał stopień bakałarza sztuk wyzwolonych, a w 1512 r. magistra filozofii. W 1515 r. Mikołaj z Szadka, ciesząc się wsparciem Macieja Miechowity, który utwierdził w nim zamiłowanie do nauk matematyczno-astronomicznych i geografii, a przede wszystkim wieszczbiarskiej astrologii, został profesorem astrologii i wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim m. in. geometrię, arytmetykę i astronomię teoretyczną. Niektóre źródła podają, iż utrzymywał kontakt z M. Kopernikiem, przekazując mu korespondencyjnie wyniki swoich obserwacji. W 1534 r. Mikołaj przeniósł się na Wydział Teologiczny, gdzie uzyskał również doktorat z teologii. W kapitule św. Floriana,  w 1553 r. otrzymał najwyższą dla profesora godność kanonika kapituły katedralnej krakowskiej. Przywiązany gorąco do uniwersytetu, znający jego przeszłość, ludzi i sprawy, włożył wiele energii w administrowanie uczelnią. W latach 1523,1535 oraz 1543 pełnił funkcję dziekana Wydziału Filozofii w Akademii Krakowskiej, a w latach 1548-1561 był dziewięciokrotnie rektorem tej uczelni i wieloletnim jej prokuratorem, czyli zarządcą majątków i finansów uczelni. Miłośnik książki, od 1519 r. był kustoszem i gorliwym opiekunem zbiorów biblioteki Kolegium Większego. Sam zgromadził własną, zasobną bibliotekę. która niestety uległa rozbiciu po jego śmierci. Całość zbiorów trafiła do biblioteki uniwersyteckiej, a resztę oddano bratankom zamieszkałym w rodzinnym Szadku. Autor oficjalnych kalendarzy i prognostyków astrologicznych, które ogłaszał systematycznie w latach 1527-1531. Był pierwszym, który wydał kalendarze w języku polskim (jeden z nich został wydrukowany w 1528 r. w oficynie drukarskiej Hieronima Wictora). Wykształcił wielu uczniów. Pozostawił po sobie tzw. cfemerydy codzienne zapiski z lat 1556-1564. Zmarł w Krakowie w wieku 75 lat.

Piotr Droszewicki (18297-1869)

 Ur.  Suchoczasach (ok. 8 km na południe od Szadku) zamiłowany archeolog i kolekcjoner starych znalezisk. Ukończył zaledwie cztery klasy szkoły powiatowej w Sieradzu, zaangażowany w wydarzenia 1848 r. W wieku 19 lat opuścił Suchoczasy, udając się w poznańskie, gdzie zamieszkał w Mikorzynie w majątku swego stryja Andrzeja. Tam też zetknął się z mieszkającym w pobliskim Mroczeniu Feliksem Wężykiem oraz jego zbiorami zabytkowych książek, archiwaliów i numizmatów, co rozbudziło jego zainteresowania kolekcjonerskie. Nazwisko P. Doroszewskiego stało się głośne w związku z odnalezieniem przez niego tzw. kamieni mikorzyńskich tj. dwóch prehistorycznych, kamiennych żaren opatrzonych pismem runicznym, jedynego do tej pory tego typu znaleziska na terenie Wielkopolski. Znalezisko zaprezentowano w Uniwersytecie Jagiellońskim w 1856 r. Wokół jego autentyczności (i ewentualnego fałszerstwa dokonanego przez Doroszewskiego) rozgorzał, spór nie rozstrzygnięty do dziś. Zaangażowało się w niego wielu wybitnych uczonych, m. in. Wężyk, Przyborowski. Lelewel, Kraszewski, Estreicher i Piekosiński. Współczesna prehistoria z dużą dozą nieufności odnosi się do kamieni mikorzyńskich, uważając, że jeden z nich choć jest niewątpliwie prehistorycznym kamieniem żarnowym, to widniejące na nim rysunki i napisy prawdopodobnie zostały podrobione. W 1856 r. P. Droszewicki powrócił do Suchoczas. Zmarł w wieku 40 lat w Urszulinie.

 

Marceli Wilhelm Nencki (1847-1901)  

 Ur. w Boczkach (ok. 10 km na zachód od Szadku), wybitny naukowiec, lekarz, chemik, fizjolog. Był trzecim z piętnaściorga dzieci w rodzinie ziemiańskiej, wyznania kalwińskiego. Został ochrzczony w kościele rzymskokatolickim w pobliskiej Rossoszycy. Gimnazjum ukończył w Piotrkowie Trybunalskim w 1863 r. Ścigany za udział w powstaniu styczniowym przerwał rozpoczęte w Krakowie studia filozoficzne. Wyjechał za granicę do Jeny, gdzie wstąpił na Wydział Filozoficzny tamtejszego uniwersytetu. W 1865 r. M. Nencki przeniósł się na Uniwersytet Berliński, gdzie kontynuował studia filozoficzne i filologiczne. Jego zainteresowania naukami przyrodniczymi zaowocowały decyzją o wstąpieniu w 1867 r. na medycynę, którą ukończył w 1870 r., przygotowując rozprawę na temat Utlenianie związków aromatycznych w organizmie zwierzęcym i otrzymując tytuł doktora medycyny. W latach 1870-1872 pracował w laboratorium chemii organicznej Akademii Przemysłowej w Berlinie pod kierunkiem Adolfa Baeyera, gdzie skrystalizowało się jego życiowe powołanie - badania z pogranicza medycyny i chemii. Od 1872 r. M. Nencki przebywał w Bernie, gdzie pracował jako asystent, a później profesor w Katedrze Anatomii Patologicznej. W 1876 r. otrzymał kierownictwo Katedry Chemii Fizjologicznej Wydziału Lekarskiego, specjalnie dla niego utworzonej, jednej z pierwszych w Europie. Placówkę tę rozbudował. Wkrótce jej działalność przyciągała uczonych z całej Europy i Ameryki. Stworzył wybitną szkolę chemii lekarskiej i organicznej, doktoryzował sześćdziesięciu uczniów. W latach 1884-1886 był dziekanem Wydziału Lekarskiego w Bemie. Z uwagi na warunki jakie stworzono mu w Szwajcarii, dwukrotnie (w 1877 r. oraz w 1888 r.) odmawiał przyjęcia proponowanej mu Katedry w Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1891 r. przeniósł się z Berna do Petersburga, gdzie objął kierownictwo Zakładu Chemii Instytutu Medycyny Doświadczalnej. Choć nosił się z zamiarem opuszczenia Petersburga, w Rosji pozostał aż do śmierci. M. Nencki był twórcą chemii drobnoustrojów i pionierem nowoczesnej fizjologii. Uważany jest za jednego z współtwórców biochemii. Prowadził studia nad biologią chorób wywoływanych przez drobnoustroje (dyfteryt, cholera i dżuma zwierzęca). Posiadał także zdolności lingwistyczne (znal osiem języków) i filozoficzne. Jego dorobek naukowy obejmuje 174 prace, głównie z zakresu chemii organicznej, chemii fizjologicznej i bakteriologii, publikowane w języku polskim, niemieckim, rosyjskim i francuskim. Zbiór jego prac zawiera wydanie zatytułowane Opera omnia (Braunschweig 1904). Był doktorem honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskiego (1900 r.) i Uniwersytetu w Kazaniu, a także członkiem zagranicznym Akademii Umiejętności (od 1884 r.) i wielu towarzystw naukowych. M. Nencki, zmarł w Petersburgu w wieku 54 lat. Został pochowany w Warszawie na cmentarzu ewangelicko-reformowanym (kalwiiskim). Popiersie Nenckiego można znaleźć także we Lwowie przy tamtejszym uniwersytecie. Jego imię nosi utworzony w 1818 r. instytut naukowy, dziś Instytut Biologii Doświadczalnej Polskiej Akademii Nauk. Na terenie ziemi szadkowskiej ślady M. Nenckiego to: dworek w parku w Boczkach, miejsce jego urodzenia; w pobliskiej Rossoszycy kościół parafialny, gdzie zachowała się metryka urodzenia oraz grobowiec Nenckich na cmentarzu parafialnym.

Leon Piotr Nencki (1884-1904) 

Ur. w Boczkach, lekarz-chemik, higienista, społecznik; brat Marcelego. W 1866 r. ukończył szkołę średnią w Kaliszu, uzyskując świadectwo dojrzałości, a następnie wstąpił na Wydział Lekarski Szkoły Głównej Warszawskiej. Później kontynuował naukę w Uniwersytecie Warszawskim, który ukończył w 1867 r. W 1872 r. wyjechał do Berna, gdzie złożył w 1873 r. egzaminy lekarskie oraz doktoryzował się u brata na podstawie odkrywczej pracy Ueber das Verhalten einiger aromatischer Verbindungen im Thierkórper. W latach następnych kształcił się w Wiedniu (1874) w Paryżu (1875) i Londynie (1876). W 1877 r. wrócił do kraju, nostryfikował dyplom i podjął praktykę lekarską. W 1881 r. został mianowany kierownikiem nowoutworzonej pracowni chemiczno-bakteriologicznej cywilnych szpitali warszawskich z siedzibą w szpitalu Św. Ducha, a później również ordynatorem oddziału chorób wewnętrznych tego szpitala. Oba stanowiska piastował do końca życia. L. Nencki prowadził szeroką działalność w zakresie propagowania higieny społecznej. W 1895 r. został honorowym członkiem Międzynarodowego Towarzystwa Higienicznego w Brukseli, a w 1898 r. został powołany na członka Rady i wiceprezesa powstałego wówczas Warszawskiego Towarzystwa Higienicznego. Zajmował się także chemią fizjologiczną, bakteriologią i farmakologią kliniczną. Wielkie zasługi położył L. Nencki na polu piśmiennictwa lekarskiego. Od 1881 r. aż do śmierci był współwłaścicielem i współredaktorem Gazety Lekarskiej". Ogłosił ponad 60 prac w jeżyku polskim, niemieckim, francuskim i rosyjskim. W 1895 r. wszedł w skład konsystorza kościoła ewangelicko-reformowanego w Warszawie. Był trzykrotnie wybierany na to stanowisko. Nie założył rodziny. Zmarł nagle w wieku 56 lat w Warszawie, gdzie został pochowany na cmentarzu ewangclicko-reformowanym.

Alfons Józef  Ignacy Parczewski (1849-1933)

Pseudonim Niklot, ur. w Wodzie-radach. gdzie w majątku rodzinnym swego ojca Hipolita spędził dzieciństwo. Prawnik i działacz spoleczno-polityczny, historyk z zamiłowania. Człowiek o niezwykle różnorodnych i głębokich zainteresowaniach, gorący patriota. Studiował na Wydziale Prawa Szkoły Głównej Warszawskiej, uzyskując w 1870 r. tytuł magistra prawa i administracji. W 1872 r. osiadł w Kaliszu, wykonywał zawód adwokata przysięgłego. Działał we władzach wielu kaliskich instytucji społecznych i gospodarczych, a także wykładał na tajnych kursach geografię, historię i literaturę polską. Od 1875 r. A. Parczewski podjął szeroką działalność mającą na celu wspieranie kultury łużyckiej. Od 1881 r. członek założonego w Poznaniu tajnego Komitetu Niesienia Pomocy Mazurom, przekształconego wkrótce w Centralny Komitet dla Mazurów, Śląska i Pomorza. Współzałożyciel Nowin Śląskich" (1884) oraz Gazety Polskiej" (Ełk, 18%). W lalach 1900-1904 podróżował po Bretanii, Irlandii i Walii, interesując się problemami celtyckimi. Członek Stronnictwa Demokratyczo-Narodowego (1904-1908) i poseł do rosyjskiej Dumy Państwowej (1907-1912). W 1914 r. A. Parczewski przeniósł się do Warszawy, gdzie zorganizował pomoc dla uchodźców z Kalisza, a następnie objął funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny (od 1915. r). Uczestniczył w tworzeniu Uniwersytetu Warszawskiego, którego był profesorem od 1915 r., wykładając prawo kanoniczne i małżeńskie, a także pełniąc w latach 1915-1919 funkcje dziekana Wydziału Prawnego. W latach 1917-1919 był radnym miasta Warszawy. W1918 r. został wybrany z ziemi kaliskiej na członka Rady Stanu Królestwa Polskiego i wszedł w skład jej Komisji Głównej. W 1918 r. został prezesem Warszawskiego Komitetu Odrodzenia Wszechnicy Polskiej w Wilnie i zorganizował Wydział Prawny Uniwersytetu Wileńskiego, którego był pierwszym dziekanem (19IV-1922). Będąc od 1919 r. profesorem Uniwersytetu Wileńskiego w latach 1922-1924 pełnił funkcje rektora tej uczelni. Członek, a od 1927 r. prezes Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie. Członek Polskiej Akademii Umiejętności oraz wielu innych towarzystw naukowych. Położył zasługi na polu pobudzania świadomości narodowej na terenach zagrożonych germanizacją. Doktor honoris causa i profesor honorowy Uniwersytetu Wileńskiego. A. Parczewski był bardzo wszechstronnym badaczem. Oprócz zagadnień prawnych i ekonomicznych interesował się historią, etnografią i językoznawstwem. Wiele jego prac miało dużą wartość naukową. Autor m. in. Monografia ftadka (1870) oraz W sprawie yichodntch granic Polski (1919). Zmarł w Wilnie w wieku 84 lat, pochowany w Kaliszu. Spuścizna po A. Parczewskim, zawierająca rękopisy i korespondencje, uległa zniszczeniu. Cenny księgozbiór (ok. 7 tyś. tomów) zachował się częściowo w Muzeum Ziemi Kaliskie i w Bibliotece Miejskiej w Kaliszu.

Jerzy Karol Kurnatowiki (1874-1934)

 Ur. w Woli Krokockiej (ok. 4 km na północ od Szadku) w kalwińskiej rodzinie ziemiańskiej, wybitny prawnik, ekonomista i publicysta. Studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie uzyskał tytuł kandydata praw. W 1901 r. otworzył kancelarię adwokacką w Łodzi. Od 1905 r. przebywał w Paryżu, studiując w College Librę des Sciences Sociales, gdzie uzyskał dyplom na podstawie rozprawy Esquissc d'unc tvolution sołidari- stc (Paris 1907). Był zwolennikiem  tzw. kierunku fe-deralistycznego, dążącego do uspołecznienia środków produkcji przez rozwój spółdzielczości spożywców. Po 1908 r. przebywał częściowo w Warszawie, a częściowo w Krokockiej Woli prowadząc działalność publicystyczną i polityczną. Związał się ze Stronnictwem Postępowej Demokracji, a następnie Polską Partią Postępową. W latach 1919-1923 pracował kolejno w Ministerstwie Komunikacji, gdzie był, współredaktorem pisma Bandera Polska", w Ministerstwie Robót Publicznych i Głównym Urzędzie Statystycznym.  J. Kurnatowski należał do Polskiego Stronnictwa Mieszczańskiego i był członkiem Prezydium Rady Naczelnej tego stronnictwa. W 1922 r. kandydował do Sejmu, lecz nie uzyskał mandatu. Był przez pewien czas prezesem Towarzystwa Kooperatystów. W latach 1919-1934 był profesorem Szkoły Nauk Politycznych i kierował katedrą historii społeczno-gospodarczej.  W latach 1929-1934 wykładał politykę gospodarczą oraz historię przemysłu i handlu, będąc także profesorem Instytutu Studiów Handlowych i Orientalistycznych. Przez trzy kadencje (9 lat) J. Kurnatowski był radcą konsyslorza ewangelicko-reformowanego, jak również członkiem zarządu i prezesem Zrzeszenia Ewangelików-Polaków. Był inicjatorem, współzałożycielem i działaczem szeregu towarzystw:  Towarzystwa Przyjaciół Mazur, Towarzystwa Polsko-Czechosłowackiego, Stowarzyszenia Polsko-Francuskiego oraz Słowiańskiego Towarzystwa Sztuki i Kultury. Bardzo wiele publikował w prasie polskiej, rosyjskiej, francuskiej, czeskiej i słowackiej, a także w formie osobnych wydawnictw. Tematyka jego publikacji obejmowała szeroki zakres zagadnień, m. in. etykę, ekonomię, kwestie ustrojowe i socjalne, spółdzielczość, historię czy wreszcie problematykę mniejszości narodowych. Odznaczony Krzyżem Walecznych (dwukrotnie), Legią Honorową i czechosłowackim Orderem Białego Lwa. J. Kurnatowski zmarł w Woli Krokockiej w wieku 60 lat, pochowany na cmentarzu ewangelickim w Szadku.

Tadeusz Kobusiewicz (1905-1979)

Ur. w Szadku, wybitny uczony, lekarz weterynarii. Dyplom lekarza weterynarii uzyskał w 1929 r., zaś stopień doktora nauk medyczno-weterynaryjnych w 1934 r. W latach 1926-1928 był asystentem w Katedrze Mikrobiologu Wydziału Weterynarii Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1930-1939 pełnił funkcję kierownika Pracowni Bakteriologicznej Centrum Wyszkolenia i Badań Bakteriologicznych Wojska Polskiego w Warszawie. Był sekretarzem redakcji Wojskowego Przeglądu Weterynaryjnego" (1937-1939). Brał udział w kampanii wrześniowej w 1939 r. i dostał się do niewoli niemieckiej. Przebywał na stażach naukowych w Wielkiej Brytanii i we Francji, w Instytucie Pasteura. Od 1946 r. podjął pracę w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym w Gorzowie Wielkopolskim, gdzie pełnił funkcję dyrektora oddziału. W związku z wybuchem pryszczycy w 1951 r. zainicjował tworzenie placówek mających na celu walkę z tą chorobą i objął kierownictwo Ośrodka Naukowo-Badawczego nad Pryszczycą w Gorzowie Wielkopolskim. Później ośrodek ten został przekształcony w Zakład Pryszczycy Instytutu Weterynarii i przeniesiony do Zduńskiej Woli. W 1955 r. T. Kobusiewicz uzyskał tytuł docenta, a w 1967 r. profesora nauk weterynaryjnych. W 1957 r. został członkiem Komitetu Nauk Weterynaryjnych Polskiej Akademii Nauk. Jest autorem wielu prac publikowanych w kraju i za granicą. T. Kobusiewicz brał czynny udział w życiu społecznym w Zduńskiej Woli, będąc członkiem Komisji Kultury Miejskiej Rady Narodowej i Miejskiego Komitetu Kultury Fizycznej. Był prezesem Łódzkiego Oddziału Zrzeszenia Lekarzy Weterynarii, a potem jego honorowym członkiem. Odznaczony m. in. Orderem Sztandaru l Klasy. Krzyżem Oficerskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. W 1975 r. przeszedł na emeryturę pełniąc funkcje konsultanta do spraw pryszczycy. Zmarł w wieku 74 lat.